Kad bi se socijalne prilike u ljudskom društvu jednom za uvek toliko skamenile, da u njima ne bude više promene niti na bolje, niti na gore, – to bi onda bila najveća socijalna nepravda. Onda bi uzaman bio svaki naš lični napor i trud oko našeg ličnog usavršavanja. U tako skamenjenim prilikama bio bi nemoguć razvitak talentovanih ličnosti na viši stupanj, a to bi bila ne samo lična šteta dotičnih talentovanih osoba, već bi to bila još i veća šteta po društvenu zajednicu, koja bi se zbog toga lišavala saradnje takvih pregalačkih stvaralaca.

U starom Egiptu i u Indiji postojale su strogo odeljene društvene kaste, i bilo je nemoguće da se iz kaste nižeg reda uzdigne u viši društveni red. Donekle je sličan bio socijalni uređaj i u srednje-vekovnoj Evropi, gde su ljudi bili podeljeni na društvene staleže, među kojima je prevlast bila u rukama malobrojnih velikaša, koji su bili gospodari života i smrti nad svojim seljacima.

U današnjem naprednom društvenom uređaju vlada princip slobodne utakmice, i socijalne elastičnosti, pa je svakome omogućena slobodna utakmica, koja sposobnima omogućuje slobodno strujanje na više položaje.

Ta socijalna elastičnost očevidno je korisna i po samu socijalnu zajednicu, jer se njome omogućuje zanavljanje istrošenih i preživelih socijalnih elemenata novim, krepkim i svežim socijalnim snagama.

Starovremenska kuća, koja je građena pre više vekova, u svoje vreme mogla je biti ponos i graditelja i sopstvenika. Ali se i ona vremenom naheri. Podleže zubu vremena. Postaje sklona padu, pa se u interesu javne bezbednosti mora porušiti, da na njeno mesto dođe druga zgrada, novijeg tipa, kao izraz novijeg doba, novijeg shvatanja i savremenih potreba.

Tako se to zbiva a sa pojedinim istaknutim pojedincima i sa porodicama iz svih socijalnih grana, ako bi i oni vremenom postali skloni padu. I njih vreme pregazi. I njih zaborav sahrani. I na njihova mesta dolaze novi, krepki, neistrošeni i sveži socijalni elementi, kao izraz novijeg doba, kao nosioci novijih shvatanja i savremenih socijalnih potreba.

Računajući sa tim privrednim zakonom o neizbežnim socijalnim promenama, moramo i sami biti veoma oprezni na svoj socijalni položaj, koji smo sebi izborili. Ne bismo se smeli uljuljkivati sa nekim pogrešnim samouverenjem, da smo mi, može biti, neki naročiti izuzetak ispod toga opšteg prirodnog zakona, te da mi, tobože, nismo izloženi takvim mogućim promenama.

 

Privrednik, 1936.Beograd